Kayahan Uygur : ABD, Yunanistan, İsrail üçgeni
Kayahan Uygur yazdı…
30 Mart 2025
***
Geçtiğimiz haftanın yoğun gündemi içinde ABD’de gözden kaçan bir gelişme oldu. Beyaz Saray’da Yunanistan’ın Osmanlı İmparatorluğu’ndan Bağımsızlık İlanı’nın 204’üncü yılı kutlandı. Toplantıya çok sayıda milletvekili, diplomat ve Yunan asıllı Amerikalı isimler katıldı. Tabii en başta da Yunanistan’ın ve Güney Kıbrıs’ın Büyükelçileri oradalardı.
KUTSAL HAÇ
Toplantıda Amerika Rum Ortodoks Başpiskoposu Elpidoforos İmparator Konstantin’in gözüne bir savaş sırasında gökyüzünde bir haç görünmesi şeklindeki Hristiyan inancını anlattı. Trump’a kutsal bir haç hediye etti ve bunu “ilahi rehberlik” sembolü olarak açıkladı.
İmparator Konstantin
Efsaneye göre o haçın üzerinde Yunanca “en tuo nika” yani “bununla kazanacaksın” yazmaktaymış. Konstantin bu haç sayesinde büyük zaferler kazanmış ve Roma dünyasının tek imparatoru olmuş. Başpiskopos, “Bana, bugün İstanbul olarak bilinen, benim doğum yerim olan muhteşem Konstantinopolis şehrini kuran ve inşa eden büyük Roma İmparatoru Konstantin’i hatırlatıyorsunuz” dedi. “Bu haç bir zamanlar Konstantin’e rehberlik ettiği gibi size de rehberlik etsin” diye konuştu ve ekledi: “Amerika’yı yenilmez kılsın!”
Konstantin’in dünyayı avucuna aldığı heykeli
Trump’ın günümüzün Konstantini sayılmaktan çok mutlu olduğu toplantı gözlemciler tarafından Partisinin son dönemde Orta Doğu’daki Hristiyan topluluklara odaklanmasının bir devamı olarak nitelendiriliyor.
TRUMP VE YAKIN DOĞU HRİSTİYANLARI
ABD’de milyonlarca Yunanlı var. Devlet kadrolarında ve özellikle istihbarat örgütlerinde Yunan isimler bulunuyor. Son seçimlerde daha aktif oy kullanan ve varlıkları dikkat çeken Kıptiler, Ermeniler, Süryaniler, Keldaniler ve Maruniler gibi gruplar ABD’de giderek daha fazla ağırlık kazanıyorlar. Öte yandan Trump’ın küçük kızı Tiffany’nin kayınpederi yani Donald Trump’ın dünürü Massad Bulos Lübnanlı Grek Ortodoks bir Hristiyan’dır. Trump, Bulos’u Ortadoğu konusunda başdanışmanı yapmıştır.
Elçilikteki toplantıya katılan Yunanlılar Başkan Donald Trump’a Ortadoğu’da Hristiyan toplulukları koruduğu için teşekkür ettiler. Başpiskopos ayrıca Trump yönetiminin Şubat ayında çıkardığı “Hristiyanlık Karşıtı Önyargıları Ortadan Kaldırma Görev Gücü” kararnamesini büyük bir adım olarak övdü. “Dualarım, bu görev gücünün yasaların inananları gerçekten korumasına yardımcı olması ve böylece Hristiyanların dinlerini huzur içinde yaşayabilmeleri yönündedir” dedi.
Trump haçı kabul etti ve hükümetinin Hristiyanlara yönelik düşmanlığı sona erdirmek için çıkardığı kararnameye atıfta bulundu. “Onların hedef alınmasına ya da korkutulmasına müsamaha göstermeyeceğiz” dedi ve önceki yönetimin ‘yasadışı Hristiyan karşıtı politikalarına’ atıfta bulundu. Beyaz Saray yönergesi, anti-Hristiyan önyargı iddialarını gözden geçirmek ve düzeltmek üzere bir Adalet Bakanlığı görev gücü oluşturuyor. Bu konuda çalışacak bir ajans oluşturulmuş.
Haç töreninin hemen ardından Trump, 25 Mart 2025 tarihini “Yunan Bağımsızlık Günü” ilan eden bir bildiri imzaladı: Bu tarih artık tüm Birleşik Devletler’de “Yunan ve Amerikan Demokrasisinin Ulusal Kutlama Günü” olarak anılacak.
Beyaz Saray’da Yunan Bağımsızlık Bayramı
Trump, konuşmasında Yunanistan’ın 1821 yılında Osmanlı İmparatorluğu’ndan bağımsızlığını kazanmasına ve Helen ideallerinin Batı kurumlarını nasıl şekillendirdiğine atıfta bulundu. Ayrıca Yunanlı Amerikalıların Amerikan kültürüne, iş dünyasına ve kamu hayatına katkılarını vurguladı.
ABD’nin Yunanistan’a yeni atanan Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle da toplantıya katıldı ve Washington ile Atina arasındaki ortaklığı derinleştirmeyi dört gözle beklediğini söyledi. “ABD ile Yunanistan arasındaki bu ortaklık hiç bu kadar önemli olmamıştı” diyen Guilfoyle, “bu ilişkileri geliştirmek için biz daha önceki diplomatlardan çok daha da fazlasını yapacağız’ diye söz verdi
Tekrar konuşan Elpidoforos ise sözlerini Yunanistan ve Amerika’nın demokratik köklerinin özgürlüğe olan ortak bağlılıklarını nasıl desteklediğine dikkat çekerek tamamladı. ABD Başkanı Trump’a Beyaz Saray İnanç Ofisi aracılığıyla inanç liderlerine sahip çıktığı için teşekkür eden Elpidoforos “Özgürlük, demokrasi ve tüm insanların inançlarını korkusuzca yerine getirme hakkı – bunlar ABD ve Yunanistan’da her iki halk tarafından da paylaşılan değerlerdir” dedi.
İsrail, Kıbrıs Rum ve Yunanistan liderleri hep beraber.
TRUMP VE EVANJELİKLER
Peki, Trump gerçekten kendisini Konstantin gibi gören ve politikalarında siyasal Hristiyanlığın “yeniden fetih” ideolojisini hayata geçirmeye çalışan bir radikal mi? Tabii ki hayır. Ancak kendisinin ve hareketinin “siyasal İslamcılığı” sadece Ortadoğu’da değil tüm dünyada bir tehdit olarak gördükleri de çok açık. Bu çizgisi istihbarat, savunma ve Ortadoğu konularında kurduğu kadrodan ve bizzat iki damadının politik uğraşlarından bile belli (biri İsrail lobicisi Jared Kushner, diğeri Lübnanlı Grek Ortodoks Michael Bulos). ABD Başkanı’nın İsrail’e verdiği destek ve eski ABD liderlerinden farklı olarak açıkça İsrail Başbakanı Netanyahu’nun yanında olması her şeyi açıklıyor zaten.
Aslında Trump ile Hristiyanlığı birbirlerine bağlayan bağlardan en sıkısı ABD nüfusunun yüzde 30’una yaklaşan Evanjelik hristiyanların desteği. Bu kesimin %80’i son seçimlerde Trump’a oy vermiş. Evanjelik Hristiyanlar ABD toplumunun giderek laikleşmesinden rahatsızlar ve kendisi kişisel yaşamında pek o kadar muhafazakar olmasa da o tabandan destek almaya çalışan Trump’ı bir kurtarıcı olarak görüyorlar.
Donald Trump göreve başladığı sırada yaptığı konuşmada kendisini Amerika’yı kurtarmak için Tanrı’nın seçtiği bir araç olarak ilan etti. Yemin töreninde geçen yıl atlattığı ve kurşunun kulağını sıyırarak geçtiği suikast girişimini hatırlatmıştı: “Amerika’yı yeniden büyük yapmak için Tanrı tarafından kurtarıldım.”
Yemin töreninde ettiği dua sırasında Trump destekçisi ünlü Evanjelik Papaz Franklin Graham bu noktayı vurgulamış ve Tanrı’ya şöyle seslenmişti: “Babamız, Donald Trump’ın düşmanları onun en dipte olduğunu düşündüklerinde, sen ve sadece sen onun hayatını kurtardın ve onu kudretli elinle güç ve kuvvetle ayağa kaldırdın.”
Trump, Yunanlı Papaz ve haç
Trump’ı destekleyen ünlü Hristiyanlardan biri de tarihsel bir Yunanlı kişiliğin adını taşıyan yazar ve konferansçı Eric Metaxas. Yunanlı bir babanın oğlu olarak ABD’de doğan Metaxas, 2020’de Biden’ın kazandığı seçimlere hile karıştırıldığı yönündeki iddiaları desteklemişti. Muhafazakâr yazar, “Trump göreve başlayacak. ABD Başkanlık seçimlerine hile karıştırmaya teşebbüs etmek gibi ciddi bir suç nedeniyle birçok kişi hapse girecek. Hz. İsa bu bizimle” demişti. O gün söyledikleri şimdi kehanet sayılan Metaxas, “Bu mücadelede seve seve ölürüm” diye de eklemişti.
ÖLÜYKEN DİRİLEN LAZARUS GİBİ POLİTİKACI
Hristiyan sağının popüler isimlerinden olan Eric Metaxas, Trump kazanınca “Bu zaferin önemi o kadar büyük ki” dedi, ‘kelimenin tam anlamıyla 1776’ya (ABD’nin kuruluşu) geri dönmeniz gerekir.” Metaxas sözlerini şöyle sürdürdü: “Bunun önemi anlatılamaz. Bu muazzam bir şey.”
Arkansas valisi olarak görev yapan ve Trump tarafından ABD’nin İsrail büyükelçisi olarak seçilen eski Baptist papaz Mike Huckabee ise Trump’ın zaferiyle ilgili olarak şunları söyledi: “Bu bir geri dönüş değildi. Bu bir dirilişti ve güçlü bir dirilişti. Bundan sonra ona Başkan Lazarus diyebilirsiniz.”
Trump’ın Hristiyan taraftarları onun bir kez seçim yitirdikten sonra tekrar geri gelmesini İncil’de geçen Lazarus meseline dayandırıyorlar. Lazarus, Hz. İsa’ya yakın olan biridir. Hz. İsa 4 gün önce ölmüş ve mezara gömülmüş olan müridinin mezarı başına gider ve “Lazarus çık” der, Lazarus elleri şeritlerle bağlı, yüzü bezle kaplı olarak mezardan kalkar. Dünyada siyasetçilerin ölüp dirilmesinden söz edilmesi bir istisna değilse de burada psikolojik açıdan ilgi çekici olan Trump’ın başa gelmesinin pek çok Evanjelik için ne kadar heyecan verici olduğudur.
YUNANİSTAN-İSRAİL BİRLİKTELİĞİ
Tekrar uluslararası politikaya dönecek olursak geçen hafta Beyaz Saray’da haçlarla, papazlarla Yunanlılarla birlikte bayram yapılırken İsrail’de de Yunan Ulusal günü Gazze sınırında kutlandı. Yunan Elçiliği ve İsrail’de bulunan Yunanlılar 7 Ekim 2023’de Hamas’ın saldırısında 1200 kişinin öldüğü ve yüzlerce sivilin rehin alındığı bölgedeki Be’eri adlı Kibbutz’da (köy kent) kutlandı. Yunanistan ve İsrail temsilcileri Yunanistan’ın Osmanlı’dan kurtuluşunun Hamas saldırısı yapılan yerde kutlanmasının sembolik önemine değindiler.
Hamas’ın baskın yaptığı İsrail köy-kentinde Yunan Bağımsızlık Bayramı
Yunanistan ve İsrail son yılların en sıkı müttefikleri. Kuşkusuz bu ikilinin en büyük destekçisi de ABD. Yunanistan Avrupa Birliği’nde adeta İsrail’in avukatı gibi davranıyor ve bu arada çok önemli bir gelişme yaşanıyor: Yunan elektrik şebekesi operatörü IPTO (ADMr.AT), Avrupa’nın elektrik iletim şebekelerini Kıbrıs’a bağlayacak olan Great Sea Interconnector (GSI) kablosunun inşası için yeni bir sekme açıyor. Kablo daha sonra Akdeniz üzerinden İsrail’e kadar uzanacak.
Reuters ajansı, Yunan Başbakanı Mitsotakis’in 30 Mart günü (bugün) İsrail’i ziyaret edeceğini bildirdi. Ziyaretin gündemi oldukça yoğun. Yunanistan, İsrail doğalgazının Kıbrıs Rum Kesimi üzerinden Avrupa’ya ulaştırılması projesinden vazgeçilmediğini uluslararası koşulların ertelemeye neden olacağı iddialarının yanlış olduğunu söyledi. Görüldüğü gibi, Doğu Akdeniz’de kurulan ittifakın daha da sağlamlaşacağı anlaşılıyor.
Tüm bu gelişmeler ABD’nin şu ya da bu nedenle Ankara’ya uluslararası bir destek verdiği ya da vereceği iddialarını yalanlamakta. Hele mali yardımın tamamen devre dışı olduğu, ABD merkezli kuruluşlarının açıkça ilan ettikleri tavırlarına ve mevcut ekonomik duruma bakıldığında hemen anlaşılıyor. Günümüz, Türkiye açısından her zamankinden daha fazla olarak her türlü maceradan sakınılması ve Atatürkçü bir dış politika izlenmesi gereken bir dönem. Peki, bu mümkün mü, işte asıl soru da bu.
Kayahan Uygur
Odatv.com
