KÜRESEL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ GÜVENLİK SORUNU YARATACAK
Stratejik yer altı kaynaklarından su, geçmişte de önemli olmakla
birlikte özellikle son yıllarda hassasiyet gösteren bir konu olarak ortaya
çıkmıştır. Küresel iklim değişikliği ülkemizi kitlesel göç tehdidiyle karşı
karşıya bırakabilir.
Küresel iklim değişikliği, istikrarsızlık kaynağı olabilir
Küresel iklim değişikliğinin sonucu olarak su güvenliği, gıda
güvenliği, enerji güvenliği, yaşam alanı güvenliği konuları önem kazanacak,
ülkeler bir diğerinin aleyhine yaşam şartlarını düzetme çabası
göstereceklerdir. Bu durum, mevcut istikrarsızlıkları arttırabilecek,
gerilimleri ve çatışmaları tetikleyebilecek, güvenlik konusunu gittikçe artan
bir şekilde ön plana çıkabilecektir.
Kullanılan ve kişi başına düşen su miktarı bakımından dünya
ortalamaları ile kıyaslandığında Türkiye, düşünüldüğü gibi zengin değil,
sınırlı su kaynaklarına sahip ülkeler arasındadır. Türkiye, yağışın azalması ve
sıcaklıkların artması, yeraltı ve yerüstü su kaynaklarındaki suyun azalması
sonucunu ortaya çıkaracak ciddi su sıkıntıları ile karşı karşıya
kalabilecektir. Tarım zarar görecek, gıda güvenliği sorunu ortaya çıkacaktır.
Ayrıca hidroelektrik enerji üretiminde azalma olacak, bu durum
gittikçe artan enerji ihtiyacını da olumsuz yönde etkileyecektir. Bunun doğal
bir sonucu olarak sanayi ve ekonomi alanlarında da olumsuzluklar
yaşanabilecektir.
Türkiye diğer ülkelere kıyasla biraz avantajlı
Türkiye, diğer ülkeler gibi küresel iklim değişikliğinden
etkilenecek ve bunun sıkıntılarını çekecek bir ülke olmakla beraber, bilinen olumsuzluklarla,
diğer ülkelere kıyasla daha geç ve nispeten daha az karşı karşıya
kalabilecektir.
Yaşam alanı kısıtlamalarının kuzey kutbundan başlayıp, İskandinav
ülkelerine, İngiltere’ye, Batı Avrupa ve oradan da Doğu Avrupa’ya doğru
yayılacağı dikkate alınarak, göçlerin de bu bölgelerden, nispeten yaşam alanı
daha elverişli olan Türkiye’nin de dahil olduğu Akdeniz ülkelerine doğru
olacağı beklenmektedir. Dolayısıyla Türkiye başta olmak üzere Akdeniz
ülkelerinin, çatışma ve istikrarsızlığın daha çok görülebileceği bölgeler olacağı
düşünülmektedir.
Su kaynaklarımız üzerindeki hükümranlığımız muhafaza edilmeli
Su açısından sınırlı kaynaklara sahip ülkeler arasında yer alan
Türkiye’nin, diğer Ortadoğu ülkelerine nazaran daha iyi imkânlara sahip olduğu,
hatta sınır aşan suların kaynağının kendisinde olması nedeniyle bu konuda
inisiyatif sahibi olduğu bilinmektedir.
Sınır Aşan Sular statüsünde olan Dicle ve Fırat, uluslararası su
konumuna sokulmak istenmektedir. Gelecekte bu sularda azalma oldukça ve
kuraklık arttıkça, taleplerin karşılanması için her çareye başvurulabileceği
göz önünde tutulmalıdır.
Diğer taraftan Avrupa Birliği’nin (AB) su kaynaklarının
kullanılması konusundaki tutumunun da dikkate alınmasında fayda görülmektedir.
AB, diğer ülkeler ve organizasyonlar tarafından talep edilen su kaynaklarımız
üzerindeki kontrol ve olası kısıtlamalar, bizi hem kendi kaynaklarımıza
hükmedemememiz, hem de büyük bir özenle koruduğumuz egemenliğimizin
paylaşılması sonucunu ortaya çıkaracaktır.
Bu nedenle, AB müzakere dosyalarından “Çevre” başlığı kapsamındaki
su kaynaklarının kontrolü konusuna özel dikkat sarf edilmesi gerekmektedir.
Kitlesel göç, güvenlik sorunu yaratabilir
Bütün bunların yanında elverişli yaşam alanı arama durumunda
kalacak olan özellikle Avrupa ülkelerinin, Türkiye’ye yapmaları muhtemel
kitlesel göçün yaratacağı sıkıntıların yanında, siyasi ve askeri olarak da
Türkiye’yi etkilemeye çalışacakları beklenmelidir.
Türkiye’nin küresel iklim değişikliğinden her yönden
etkilenebilecektir. Ancak diğer taraftan da hem su kaynakları, hem de yaşam
alanı cazibesi nedeniyle, güvenliği olumsuz yönde etkilenecek ülkelerin de
başında geleceği değerlendirilmektedir.
Türkiye’nin bu kapsamda gerekli önlemleri ortaya koyabilmesi ve
tedbirlerde ön alabilmesi için söz konusu konularda güvenlik senaryoları
üzerinde çalışılmasında fayda görülmektedir.
13 Ocak 2018
