Belgeler, El Kaide liderlerine
işkence yapılmasına ilişkin detayları ortaya çıkarıyor

Halihazırda
ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın (CIA) Başkanı olan Gina Haspel’in 2002
yılında Virginia’daki CIA merkezine gönderdiği ve El Kaide liderlerine
uygulanan işkencelere dair detayların belirtildiği 11 mesaj üzerindeki gizlilik
kaldırıldı. Mesajlarda, El Kaide’ye üye olduğundan şüphelenilen bir sanığa suda
boğulma yönteminin de aralarında bulunduğu birçok işkence yöntemini uygulandığı
belirtiliyor. Gina Haspel o dönem Tayland’da “Kara Bölge” adı ile bilinen bir
hapishaneyi yönetiyordu.

El Kaide lideri olduğu iddia edilen Abdurrahim Naşiri adlı
zanlının, ABD güçlerinin Yemen’de konuşlandığı 2000 yılında USS Cole’ye yapılan
saldırıyı planladığına inanılıyordu. ABD istihbaratı başka saldırıların da
Abdurrahim Naşiri tarafından planlandığını biliyordu.

Naşiri’ye sorgulama sırasında mahkumlar işkence yapılarak, zorla
çıplak bırakılıyor, zincirleniyor, sertçe duvara vuruluyor, dar bir tabutluğun
içine hapsediliyor, infaz provaları yapılıyor ve kendisine suda boğulma yöntemi
uygulanıyordu. Tüm bunlar resmi raporlarda, mahkemedeki duruşmalarda ve diğer
başka raporlarda genel olarak ifade ediliyor.

Naşiri’ye Tayland’daki hapishanede kaldığı süre boyunca sorgusu
sırasında yapılan işkenceye ilişkin detayların çoğu açığa çıkmadı. Öyle ki Özel
Araştırma Enstitüsü ABD Ulusal Güvenlik Arşivi, 11 mesajın içeriğini
Enformasyon Özgürlüğü Yasası uyarınca önümüzdeki cuma günü yayınlamaya
hazırlanıyor.

CIA Sözcüsü Timothy Barreth CNN’e yaptığı açıklamada CIA’in, çok
ağır eleştirilere maruz kalan belgelere ve belgeler üzerindeki gizliliğin
kaldırılmasına ilişkin yorumunun olmadığını söyledi. Yayınlanan kısa raporlarda
geçen telgraflar, soruşturmacıların ABD’ye yapılabilecek muhtemel saldırılar
konusunda malumat almak için Naşiri’ye işkence yaptığını açık bir şekilde
ortaya koyuyor. Ancak Naşiri konu hakkında hiçbir bilgisinin olmadığını
söylüyor.

Virginia’daki CIA merkezinde gönderilen mesajlardan birinde
zikredildiğine göre Naşiri’nin tutukluluğunun 12. gününde sorgunun şiddetinin
arttığını ve soruşturmacıların zanlıdan bildiği her şeyin anlatılmasını
istediklerini ancak zanlının hiçbir şey bilmediğini söylüyor.

Mesajlardan edinilen bilgilerde soruşturma görevlileri başını
kapattıkları zanlıya üstten su döküyor. Çok acı çeken zanlı Allah’tan yardım
istiyor.

Naşiri 11 Eylül saldırılarından sonra tutuklanan ve CIA
tarafından işkenceye uğrayan 3 zanlıdan biri. Yapılan işkence ABD Savunma
Bakanlığının o zamanki kanunlarına göre yasaldı. Naşiri’nin tutuklanması ve
Polonya’da CIA’e ait gizli bir bölgeye nakledilmesi, gizli bir gözaltı bölgesi
konusunda ABD Senatosundaki istihbarat heyetine sunulan 700 sayfalık raporlarda
çok kısa bir şekilde zikrediliyor. Bu rapor 2014’ün sonlarında yayınlanarak
halka açık hale gelmişti.

Söz konusu rapor ABD’li soruşturma görevlilerinden birinden
aktarılırken görevli “Suudi Arabistan vatandaşı Naşiri, Ekim 2002’de BAE’de
yakalandı. Bize incelenemeyecek bilgiler verdi. Daha sonra Küba’daki Guantanamo
Körfezinde bulunan askeri cezaevine nakledildi. Hala orada cezaevinde
tutuluyor” ifadelerini kullanıyor.

CIA’in ilk kadın başkanı olan Gina Haspel, içinde bulunduğumuz
senenin mayıs ayında ABD senatosunda CIA’in Başkanlığına atanması onay
oturumunda, CIA’in sorgulama yöntemlerindeki kötü itibarı ve bundaki rolü
konusunda sert bir şekilde sorguya çekilmişti. O zamandan bu yana söz konusu
kötü sorgulama yöntemleri kullanılmıyor. Gina Haspel geçmişte yaşanan işkence
vakalarındaki rolünü tam olarak yalanlamasa da Senato Başkanı ve Senato’daki
İstihbarat Komitesinde kıdemli bir demokrat olan senatör Mark Warner’e
gönderdiği mesajda “geçmişteki tecrübelerimden yararlanarak sert sorgulama
yöntemleri uygulaması CIA’e yakışmıyor” ifadelerini kullandı. Gina Hasbel
yaptığı geniş açıklamada “Bu yöntemler komutanlarımıza ve CIA kurumumuzun dünya
genelindeki saygınlığına zarar verdi” ifadelerini kullandı. Gina açıklamasında
Senato üyelerine bir mesaj göndererek CIA’in başındaki yeni görevinde ahlaki
ilkelere uyacağını söyledi. Gizliliği bulunan 11 telgrafı inceleyen ABD
Senatosu üyeleri ise Gina Hasbel hakkında birçok soruşturma başlattı. Kapalı
kapılar ardında yapılan CIA’in başkanlığı nihai oylamasında Gina, 10 oyun 5’i
almıştı. ABD Senatosu’nun tamamı Gina’nın CIA’in başına geçmesini
desteklediğini belirtmişti.

ABD Senatosunun Haspel’in sert sorgulama yöntemlerindeki rolüne
yönelik gerçekleştirdiği açık oturumlardan kamunun yüksek beklentisine rağmen
bazı medya organlarının Gina Haspel’in El Kaide zanlısı Zeynel Abidin Muhammed
Hüseyin lakaplı Ebu Zübeyde’nin sorgulamasına katıldığının iddia edildiği
raporlar konusunda yaptığı bariz hatadan geri dönmek zorunda kalmasının
ardından Haspel, beklenen gücünü kaybetti. El Kaide zanlısı Ebu Zübeyde
Tayland’daki gizli sorgu odalarında 84 defa suda boğulma işkencesine maruz
kalırken bu işkence Gina Haspel’in hapishanenin başına geçmeden önce
gerçekleşmişti.