Günlük taze fıkra üretilir
Kuzey Amerika’da üst kattaki komşu alt katta tıkırtı olsa kulağını
duvara dayar, dinler; Kanada, tarihi kuzeni Amerika’nın haberlerine pek
meraklıdır. Geçen hafta Kanada gündeminde Trump, #metoo hareketi, Anayasa
Mahkemesi’ne aday hâkim Kavanaugh’a dair suçlamalar yer alırken CIA’nın açıkladığı Şakalar Dosyası kış
öncesinde sokaktaki Kanadalıya tebessüm ettirdi.
Bana sorarsanız, 20. yüzyılın en karanlık ve bir o kadar da en
eğlenceli teşkilatı CIA ’dır. Faşist
darbeler planlar, ortalığı karıştırıp çuvallar, casusluğun alasını eder ama
yüzüne gözüne bulaştırır, ha bir de fıkra üretir.
Yakın zaman önce Merkezi Haberalma Teşkilatı CIA, artık saklanmasına gerek kalmayıp
deşifre edilmiş dosyaları kamuoyuna açıkladı. Bir milyondan fazla dosya tarihi
belge oldu. Bunlar arasında bazı askeri ve devlete ait sırların da bulunduğunu
gören araştırmacılar derhal raporları mercek altına aldılar.
1960’larda
başladı…
Benim ilgimi ise oldum olası fuzuli şeylere merakım bulunduğundan,
CIA ’nın Soğuk Savaş Dönemi’nde kurduğu FIKRA ÜRETİM MERKEZİ çekti. ABD ve Batı
dünyasının bir numaralı düşmanı SSCB Rusyası olduğundan bütün şakalar, fıkralar
komünist sisteme karşı hazırlanıyordu. Bu kolay bir iş olmasa gerek! Düşününüz
ki, sabahleyin mesaisine gelen memurlar, oturup habire kafa patlatarak fıkra buluyor; çene kaytanları gevşek
olması lazımdır. Bu iş, biraz da, Refik Halid’in denemelerinde yazdığı gibi
Kurbağalıdere kenarına gidip ekmek kırıntılarını balık bilmezse hâlik bilir
diye suya serpiştirmeye benziyor; ya tutarsa! Üretilen şakalar kısa sürede Doğu
Perdesi ülkelerine türlü medya imkânlarıyla sızdırılıyor, oralarda pikolojik
propaganda yoluyla tahribat yapması bekleniyor.
Bu etkinliğin 1960’larda Kennedy zamanı başladığı fakat bilhassa
80’lere gelindiğinde her gün yüzlerce fıkranın, şakanın Washington’dan
Moskova’ya uçurulduğu belirtilmekte.
CIA ’daki fıkra merkezinin faaliyetlerini
kahkahalarla izleyip destekleyen başkanın adı da açıklandı; Ronald Reagan.
Beyaz Saray’ın Oval Ofisi’ne servis edilen fıkralara ilk kez onun kahkahayı
bastığı aktarılmakta. Bunlardan birisi eski Sovyet lideri Gorbaçov üzerine:
Votka kuyruğunda bekleyen biri arkasındakine dönüyor, “Yeter artık, sırf bu
kuyruk için Gorba’yı vuracağım”, diyor, gidip iki saat sonra geri geliyor;
votka kuyruğu gıdım ilerlememiş, eski yerine geçiyor. Arkada bekleyen soruyor
tabii, “Gorba’yı vurdun mu?” Adam omuz silkiyor, “Vallahi” diyor, “Gittim, bir
de baktım ki orada da kuyruk var…”
Bir başkasını, Sovyet halkının moralini bozmaya yarasın diye
Moskova’ya sızdırmışlar. Rus turist Beyaz Saray önünde ABD’nin özgür bir ülke
iddiasındaki Amerikalı arkadaşıyla konuşuyor: “Bak şimdi” diyor, “Ben Kahrolsun
Reagan diye bağıracağım, başıma hiçbir şey gelmeyecek!” Bağırıyor; Rus
hazırcevap çıkıyor. “Bu da bir şey mi!” diyor, “Biz de Kremlin’e gideriz,
önünde istediğimiz kadar ‘Kahrolsun Reagan’ diye slogan atarız.”
Başkan Nixon’ın da kahkahayla güldüğü söylenen fıkralardan birisini
açılan dosyalarda okumak mümkün; kısa bir şey: “Bir Sovyet vatandaşı Stalin’e
ahmak dediği için 15 yıl hapse mahkûm olur; 1 yıl hakaretten, 14 yıl devlet
sırlarını açıklamaktan.”
Kötü bir
Hollywood filmi
Bu şakayı Gorbaçov’la buluşan Reagan’ın da toplantıda tekrarladığı
ve Rus liderin büyük bir olgunlukla güldüğünü hatırlayanlar olacaktır. Bu kısa
şakalardan birisi ise pek gülünç değil ama alaycıdır: CIA ’daki görevli, üst makama rapor
veriyor: “Geçenlerde bir Rus casusu içimize sızdı, Fıkra Üretme Merkezi’ndeki dosyaları
kopyalamaya başladı.” Daire müdürü soruyor, “Peki ne yaptınız”, beriki gülerek,
“Biraz bekle, akşama kadar başka şakalar da üretiriz, hepsini birden alırsın,
dedik!”
Bu siyasi şakaların üretilmesinde Amerikan sahne güldürü
sanatçılarından da yararlanıldığı artık bir sır olmaktan çıktı. Bu amaçla,
stand-up komedi sanatının kurucusu sayılan Mort Sahl başta olmak üzere
Hollywood film senaristlerine kadar CIA’nın işbirliği yaptığı da artık gözler
önünde. Bazen, CIA’nın kötü bir Hollywood filmi olduğunu
düşünenlere de bu yüzden hak vermek gerekiyor.
E-POSTA
: senolasenola@gmail.com
