BURAYA TIKLAYARAK
İNDİREBİLİRSİNİZ.
NE İŞE YARAR ??
Microsoft Exchange
Server
Microsoft Exchange
Server, Microsoft tarafından üretilen bir haberleşme yazılımıdır. Sunucu
ürünlerinden Microsoft Servers’ın bir parçası olup Microsoft altyapısına sahip
sistemlerde sıkça kullanılmaktadır. Exchange’in öne çıkan özellikleri e-posta,
takvim, kişiler ve işler, bilgiye web tabanlı erişim olanağı ve veri depolama
desteğidir. Microsoft’un Xenix tabanlı yönetim sisteminden Exchange Server
ortamına geçişi Nisan 1993’te başladı ve Ocak 1995 itibariyle 500’ü aşkın 11
Haziran 1996 tarihinde piyasaya sürülen Exchange Server 4.0, aynı adlı ürünün
satışa açık özgün sürümüydü. Bu sürüm Microsoft Mail 3.5’in ardılı olarak kabul
edilmektedir. Aslında, Microsoft Mail’in özgün sürümü Lotus’un Mail’i satın
almasından haftalar sonra güncellenmişti. Buna karşın, Exchange Server X.400
tabanlı yeni bir istemci-sunucu haberleşme sistemiydi. Ayrıca program
bünyesinde kullanılan veritabanı X.500 dizin hizmetlerini de desteklemekteydi.
Exchange Server’da kullanılan dizin kısa süre içerisinde Microsoft’un LDAP
uyumlu dizin sunucusu olan Active Directory hizmetine evrildi.
Active Directory,
Windows sunucu alan adlarına temel oluşturacak biçimde Windows 2000’e tümleşik
hale getirildi. Exchange Server 5.0 23 Mayıs 1997’de piyasaya sürüldü. Bu sürüm
Exchange Administrator’ı içermesinin yanı sıra SMTP tabanlı ağlara erişim
olanağı da sağlıyordu. Microsoft Mail’in aksine (bu program bağımsız bir SMTP
kurulumu gerektiriyordu) Exchange Server 5.0, “Internet Mail
Connector” eklentisi aracılığıyla sunucularla doğrudan bağlantı
kurabiliyordu. Ayrıca, daha sonra Outlook olarak adlandırılacak olan yeni bir
web tabanlı e-posta arayüzü olan Exchange Web Access de bu sürüme dahildi. Bu
sürümde bulunan yeni özelliklere koşutluğun sağlanması amacıyla Microsoft, Microsoft
Outlook 8.01, Microsoft Exchange Client 5.0 ve Microsoft Schedule+ 7.5’i
piyasaya sürdü. Kasım 1997’de piyasaya sürülen Exchange Server 5.5’in standart
ve ticari olmak üzere iki sürümü bulunuyordu. Bu iki sürümün ayrıştıkları
noktalar veritabanı boyutu, e-posta alma/gönderme aracıları ve kümeleme
yetenekleriydi. Standart sürüm Exchange Server’ın önceki sürümlerinde olduğu
gibi 16 GB’lık bir veritabanı sunarken ticari sürümde kullanılan veritabanı 16
TB’a kadar çıkabiliyordu (her ne kadar Microsoft’un test sonuçları belgesinde
100 GB sınırının aşılmaması gerektiğinden söz edilse de). Standart sürümün
yapıtaşları site sihirbazı, MS posta sihirbazı, İnternet posta hizmeti,
İnternet haber hizmeti ve Lotus Notes ve Novell GroupWise ile eşgüdümlü
çalışabilen bir yazılım olarak kabul edilen Maildır. Ticari sürüm bunlara ek
olarak X.400 bağlantı sihirbazı ve SNADS, PROFS uyumlu betikler sunmaktaydı. Bu
sürümde Microsoft Küme Sunucusu özelliği de desteklenmekteydi. Exchange Server
5.5’in sunduğu ek özellikler arasında Outlook Web Access’in yeni bir sürümü,
IMAP4 desteği, LDAP 3 ve silinmiş dosyaları geri yükleme özelliği bulunuyordu.
Exchange Server 5.5
ayrık dizinleri destekleyen son sürümdü. Exchange Client ve Schedule+ için yeni
sürümler geliştirilmedi ancak Exchange Server’ın yeni sürümünü desteklemek
amacıyla Microsoft Outlook 8.03 piyasaya sürüldü. 29 Kasım 2000’de piyasaya
sürülen Exchange Server 2000 (v6.0) öncüllerinin sahip olduğu kısıtlamaların
çoğuna çözüm getirdi. Veritabanı boyutlarının artırılması ve bir küme içindeki
sunucu sayısının ikiden dörde çıkarılması bu gelişmelere örnek olarak
verilebilir. Ne var ki, son olarak Exchange Server 5.5’te kullanılan standart
dizin hizmetini içermeyen Exchange Server 2000, Active Directory altyapısına
sahip olmayan sistemlerde çalışmıyordu. Bu durum, birçok kullanıcının bu sürüme
geçmesini engelledi. Exchange Server 5.5’in yeni sürüme yükseltilmesi bir hayli
güçtü ve her iki sistemin çevrimiçi durumda olmasını zorunlu kılıyordu.
Exchange Server 2000 anında mesajlaşma desteği de sağlıyordu ancak bu özellik
bir süre sonra Microsoft Office Canlı İletişim Sunucusu’na devredildi. Sürümler
arası geçiş Exchange Server 2003’ün piyasaya sürülmesiyle kolaylaştı ancak
birçok kullanıcı yeni sürümün ancak Windows 2000 sunucularında çalışacak
olmasından ötürü sunucularını yükseltmek durumunda kaldı. Bazı kullanıcılar ise
Microsoft’un artık desteklemediği Exchange Server 5.5 ve Windows NT 4.0’ı
birlikte kullanmayı sürdürdüler. == Exchange Server 2003 == Exchange Server
2003 (v6.5) 28 Eylül 2003’te piyasaya sürüldü. Exchange Server 2003’ün
desteklediği işletim sistemleri Windows 2000 Server (Service Pack 4
gerektiriyor) ve 32-bit Windows Server 2003’tür. Windows Server 2003’e benzer
biçimde Exchange Server 2003 de farklı uyumluluk kiplerine sahiptir (yazılımı
yükseltmek amacıyla). Bu özelliğin farklı konumlarda Exchange Server kurulumu
bulunan büyük şirketler için yararlı olduğu gözlenmiştir. Exchange Server
2003’teki yeni özelliklerden biri sistem yöneticilerinin sunucuyu kısa sürede erişilebilir
kılmasını sağlayan gelişmiş afet yönetimi sistemidir. Bu sistem, sunucunun
iletileri yedekten geri yüklemesi sırasında posta alıp göndermesi yöntemine
dayanır. Microsoft Mobile Information Server’ın 2001 ve 2002 sürümlerinde
bulunan yazılımların bazıları Exchange Server’a eklenmiştir. Outlook Mobile
Access, sunucu tabanlı ActiveSync bunlara örnek olarak gösterilebilir.
Gelişmiş virüs ve
spam koruma yordamları ürüne eklenen diğer özelliklerdir. Bunun yanında, açık
kaynak kodlu ve *nix tabanlı e-posta sunucularında sıkça kullanılan IP adresi,
SPF (“Gönderici Kimliği”) ve DNSBL süzgeçleri de ürünün özellikleri
kapsamındadır. Başka bir yenilik ise posta yönlendirmedeki gecikmelerin önüne
geçmek amacıyla gelen e-postaların tümüyle işlenmeden silinmesidir. Gelişmiş
ileti ve ileti kutusu yönetimi yöneticilerin küçük işleri daha hızlı bir
biçimde yapabilmelerine olanak tanır. Diğer özelliklerden anında haberleşme ve
Exchange konferans sunucusu farklı ürünler yaratmak amacıyla bu ürünün kapsamı
dışında tutulmuştur. Microsoft’un şu anki tutumu Microsoft Office, Microsoft
Office Live Communications Server, Live Meeting ve Sharepoint’in bileşimi
olacak bir yardımcı yazılım üretmektir. Exchange Server’ın günümüzdeki işlevi
e-posta ve planlama olarak kabul edilmektedir. === Sürümler === Exchange Server
2003’ün standart ve ticari olmak üzere iki sürümü bulunmaktadır. Standart sürüm
sunucu başına 16 GB’lık bir ileti veritabanına izin verir. Service Pack 2’nin
ardından ürün, 75 GB’lık veritabanlarını desteklemeye başladı ancak 18 GB’lık
varsayılan boyutun üzerine çıkabilmek icin Windows Kayıt Defteri’nde bazı
değişiklikler yapmak gerekmektedir. Ticari sürüm 16 TB’lık veritabanı boyutuna
izin verirken bir sunucuda kullanılabilecek veritabanı sayısı 20’dir. Microsoft
Small Business Server 2003 Standard ve Premium sürümlerinde bulunan Exchange
Server 2003 yalnızca 32-bit sistemlerde çalışır. === İstemciler === Microsoft
Exchange Server özel bir RPC protokolü olan MAPI/RPC[1]’yi kullanır. Exchange
Server’ın gelişmiş özelliklerini kullanabilen istemciler Microsoft Outlook,
Novell Evolution ve Microsoft Entourage için üretilen son sürümüdür. Exchange
Server üzerinde saklanan e-postalara POP3 ve IMAP4 protokolleri üzerinden
erişilebilir. (Bu protokoller sunucu üzerinde etkinleştirilmelidirler. Exchange
Server’ın son sürümleri bu protokolleri devre dışı bırakmaktadır.) Bu amaç için
kullanılabilecek bazı yazılımlar Outlook Express, Mozilla Thunderbird ve Lotus
Notes’tur. Exchange Server ileti kutularına web tarayıcısı yoluyla erişilebilir.
Exchange Server’ın gezgin aygıtlarda kullanılmak üzere tasarladığı araç Outlook
Mobile Access (OMA) adıyla anılır.
Windows Mobile 5.0
AKU2 ve üzeri sürümlerle birlikte kullanıldığında Exchange Server 2003 SP2
gezgin aygıtlara canlı e-posta aktarımı yöntemini destekler. Bir önceki sürümün
aksine Exchange Server 2003 anında haberleşme desteğinden yoksundur. Microsoft
bu açığı kağatmak amacıyla Live Communication Server’ı geliştirmiştir. ===
Exchange 2003 Spam Süzgeci === Exchange Server 2003 birçok basit süzgeç yöntemi
kullanır. Bunlar spam’i önleyebilecek kadar iyi olmasalar da posta kutusunun
gereksiz yere dolmasını engelleyebilirler. Bir önceki sürümde bulunan gönderici
adresi engelleme ve belirli bir alan adından gelen tüm postaları geri çevirme
gibi özellikler Exchange Server 2003’te korunmuştur. Bu sürüme eklenen süzgeç
yöntemleri ise şunlardır: ; Bağlantı süzgeci : Karalistedeki adreslerden ya da
elle oluşturulmuş IP adreslerinden gelen iletiler engellenir ; Alıcı süzgeci :
Sunucu üzerinde elle atanan alıcılara (yalnızca İntranet adresleri için
geçerlidir) ya da sunucu üzerinde bulunmayan alıcılara gönderilen iletiler
engellenir ; Gönderici kimliği süzgeci : Bir tür SPF ; Akıllı İleti Süzgeci :
Sezgisel ileti çözümlemesi yoluyla iletileri engelleyen parasız bir Microsoft
eklentisi. == Exchange Server 2007 == Exchange Server 2007, 2006 yılının son
aylarında Microsoft’un yeni ürünlerinde benimsediği dağıtım politikası uyarınca
yalnızca ticari müşteriler için piyasaya sürüldü. Yazılımın önemli özellikleri
yeni kümeleme yetenekleri, 64-bit desteği, sesli haberleşme işlevi, web
hizmetleri için gelişmiş arama yeteneği ve süzgeç betikler ve yeni bir Outlook
Web Access arayüzüdür. Exchange Server 2007 (v8) yalnızca Windows Server’ın
64-bit x86-64 sürümünde çalışır. Bu gereklilik yalnızca desteklenen üretim
ortamlarına özgüdür ve 64-bit deneme sürümü kullanılabilir. Ne var ki, 32-bit
destekli sistemlere sahip şirketlerin Exchange Server’ın yeni sürümünü
kullanabilmeleri için donanımlarını güncellemeleri gerekmektedir. 64-bit
destekli sunucular üzerinde çalışan şirketler de 2000 ya da 2003 sürüm
sunucularını 2007’ye yükseltmek durumundadırlar. Exchange Server 2007’nin ilk
test sürümü (o tarihte “Exchange 12” ya da E12 olarak
adlandırılıyordu) Aralık 2005’te çok küçük bir test öbeğine sunuldu. Microsoft
Exchange ekibinin web güncesine göre Mart 2006’da daha geniş bir test öbeği
yazılımı elde etme olanağı bulmuştur. Microsoft 25 Nisan 2006 tarihinde yaptığı
açıklamada yeni Exchange Server sürümünün Exchange Server 2007 olarak
adlandırılacağını duyurdu. === Kaydadeğer gelişimler === Microsoft tarafından
tanımlanan ilkesel gelişimler şöyle: * Koruma: Spam ve virüs koruması, veri
uygulamalarına koşut kümeleme, gelişmiş güvenlik ve şifreleme * Gelişmiş Bilgi
İşçisi Erişimi: Gelişmiş zamanlama ve web erişimi, bütünleştirilmiş haberleşme
* Gelişmiş BT Deneyimi: 64-bit başarım ve ölçülebilirlik, komut satırı desteği
ve yalınlaştırılmış arayüz, etkin yönlendirme * Exchange Yönetim Katmanı:
Sistem yönetimi için komut satırı destekli yeni bir katman (Windows PowerShell
tabanlı).
Katman kullanıcıları
Exchange Server arayüzü kullanılarak yapılabilen tüm işlemleri yerine
getirebilir, sık gereksinim duyulan ve karmaşık yapılı işleri kaydedilebilir,
paylaşılabili ve yeniden kullanılabilir betiklere dönüştürebilirler. Exchange
Yönetim Katmanı, Microsoft Exchange Server 2007’nin özelliklerini yönetmek
amacıyla 375’ten fazla özgün komut içerir. * Kullanıcıların sesli ileti,
e-posta ve fakslarını ileti kutularına kaydetmelerini, bu ileti kutularına cep
telefonlarından ya da diğer kablosuz aygıtlardan erişmelerini sağlayan
“bütünleştirilmiş haberleşme”. Sesli komutlar e-postaların cep
telefonu üzerinden dinlenebilmesini sağlar (ayrıca “Geç kalacağım”
gibi birtakım basit iletiler gönderilebilir) * Veritabanı boyutu üst sınırı
kaldırıldı. Veritabanı boyutu donanım özelliklerine sıkı sıkıya bağımlı hale
geldi. * Bir sunucuda bulunabilecek veritabanı sayısı artırıldı (Exchange
Server 2003’ün standart sürümünde 1 olan bu sınır 5’e yükseltildi, Exchange
Server 2003’ün ticari sürümünde 20 olan rakam ise 50’ye çıkarıldı). == Kümeleme
ve yüksek erişilebilirlik == Exchange Server’ın ticari sürümü Windows Server
2000 altında 4, Windows Server 2003 altında 8 düğümün kümelenmesine olanak
tanır. Exchange Server 2003 iki düğümlü kümeler için etkin-etkin kümelenme
özelliği de sunmaktadır. Bu tasarım küme içindeki iki sunucunun aynı anda etkin
çalışmasını sağlar. Bu, Exchange’in varsayılan özelliklerinden biri olan
etkin-edilgen sunucu kipine uymamaktadır. Bu kip, işlev bozukluğu giderilen bir
sunucunun kısa sürede etkinleştirilmesini engeller. Bu sunucuların eski
durumlarına dönmeleri için çekirdek sunucuların çökmesini beklemeleri gerekir.
Etkin-etkin kipinin neden olduğu sürekli başarım sorunları Microsoft’u bu
yöntemi kullanmaktan vazgeçirmiştir. Daha özel anlamda, etkin-etkin kümeleme
desteği Exchange Server 2007 ile sonlandırılmıştır. Exchange’in kümeleme
yöntemi (etkin-etkin ve etkin-edilgen kipler) küme düğümlerindeki sunucuların
aynı fiziksel veriyi paylaşma zorunluluğu nedeniyle eleştiri konusu olmuştur.
Exchange Server’daki kümeleme uygulama olarak gereksiz kaynak tüketimine neden
olur. Bu bakış açısı verinin bir çöküş noktası olarak algılanmasına yol açar.
Ne var ki, Microsoft’un bu olguya ilişkin yorumu farklıdır. Bu boşluk veri
depolayıcısı üreticileri tarafından coğrafi-kümeleme ve eşzamanlı olmayan veri
çoğaltma gibi çözümlerle doldurulmuştur. Exchange Server 2007’nin yarattığı
yeni kümeleme terimleri dizgesi önceden kullanılan “paylaşımlı veri
yapısı”nın sorunlarına çözüm üretmiştir.
Exchange Server
2007, SQL Server için tasarlanmış eşzamanlı olmayan veri çoğaltma yöntemini
desteklerPaylaşımlı olmayan kümeler düşük maliyetlidir ve doğal afet
durumlarında sistemin tümüyle göçmesini engellemek amacıyla iki veri merkezi
arasında kurulabilir. Bu kümelerin olumsuz özelliği yalnızca iki düğüme izin
vermeleri ve bağlanacak üçüncü bir düğümün bir dosya aktarım tanığından farklı
olmayacak olmasıdır Bir diğer küme türü önceki sürümlerde de kullanılan geleneksel
kümeleme yöntemidir ve bugün için TKK (Tek Kopya Kümesi) olarak
adlandırılmaktadır. Exchange Server 2007 yukarıda sayılan iki küme türü için
yalınlaştırılmış bir kurulum arayüzü sunar (kurulum aşamasında). Yerel Sürekli
Çoğaltma “yıkık dökük küme” olarak anılmaktadır. Bu, veriyi sisteme
eklenen bir sürücüye kopyalama ve yerel depolama hatalarına karşı koruma
kalkanı olma işlevlerini görmektedir ancak sunucunun göçmesi durumunda herhangi
bir koruma işlevine sahip değildir. Exchange Server 2007 için hazırlanan SP1
Kasım 2007’de duyurulmuştur. Bu hizmet paketi YSÇ (Yedek Sürekli Çoğaltma) adlı
yüksek erişilebilirlik yöntemini içerir. Bu yöntem kümelerin aynı veri
merkezinde bulunmalarını zorunlu kılmadan veri çoğaltma işlevini
yürütebilmektedir. == Lisans == Windows Server ürünlerine benzer biçimde
Exchange Server İstemci Erişim Lisansına gerek duyar. Kurumsal lisans
sözleşmeleri (örn. ticari sözleşme) Exchange Server lisansını kapsar.
Microsoft’un diğer Windows Server ürünleri gibi kullanıcı ve aygıt lisansı
seçme hakkı tanınmaktadır. Aygıt lisansları bir aygıta atanır (iş istasyonu,
dizüstü bilgisayar ya da PDA gibi). Kullanıcı lisansları ise ileti kutusuna
değil, bir kullanıcı ya da çalışana atanmaktadır ve kullanıcının Exchange
e-posta hizmetine istediği aygıttan erişebilmesini sağlar. Bu iki lisansın
ücretleri aynıdır ancak bunlar birbirleri ile değişimli kullanılamazlar.
Microsoft Exchange’i sunucularında saklamak isteyen hizmet sağlayıcılar aylık
bir hizmet ücreti karşılığında HSLS (Hizmet Sağlayıcı Lisans Sözleşmesi)ne
taraf olabilirler. Exchange erişim lisansının standart ve ticari olmak üzere
iki türü bulunmaktadır. Ticari lisans standart lisansın bir eklentisi olarak
kabul edilmektedir. == Exchange sunucusu == Microsoft Exchange Server bir sunucu
hizmeti olarak da kullanılabilmektedir.
