Çiçero kimdir ? İşte Çiçero’nun gerçek ismi
Bazna’nın hayatı Çiçero filmiyle bir kez daha gündeme geldi. Ajan Çiçero dünya
casusluk tarihinin belki de en ilginç ve önemli isimlerinden biriydi. Peki, İlyas
Bazna nasıl Çiçero oldu?
Cicero
(Çiçero)
kod adıyla tanınan Elyesa Bazna, 28 Haziran 1904 tarihinde dünyaya geldi.
Arnavut asıllı Türk casustur. Babasının ölümünden sorumlu tuttuğu İngilizlerden
nefret etmesi, parasal kazanç arzusu ve hep bir operacı olmak istemesine rağmen
II. Dünya Savaşı esnasında Ankara’da çeşitli büyükelçiliklerde uşaklık yapıyor
olması casusluk yapmaya başlamasına önayak oldu.
II. Dünya Savaşı yıllarının Ankara’sından önce Yugoslavya Krallığı
büyükelçisinin, ardından Almanya büyükelçiliği müsteşarının uşaklığını yaptı.
Almanya elçilik müsteşarı mektuplarını okuduğu için gerekçesiyle kovuldu.
1942’den itibaren Britanya İmparatorluğu’nun Ankara büyükelçisi Sir Hughe
Knatchbull-Hugessen’in uşaklığını yapmaya başladı, banyosunda sırtını ovarken
ona opera aryaları okuyacak kadar büyükelçi ile yakınlık kurdu. 21 Ekim
1943’ten itibaren fotoğraflarını çektiği gizli belgelerin örneklerini Almanya
büyükelçiliğine teslim etmeye başladığı bilinmektedir. Bunun için, Almanya
Büyükelçiliği’nde ataşelik yapan Ludwig Moyzisch’e kendisi yaklaşarak 20 000
Sterlin karşılığı elindeki elli altı belgeyi satma önerisinde bulunmz. Kısa bir
süre ücretli bir Alman ajanı haline gelmiş ve Alman istihbarat servislerince
kendisine “Çiçero” kod adı verildi. Müttefiklerce düzenlenen
uluslararası toplantılar ve bazı bombardıman planları hakkında önemli bilgiler
aktarmış olmakla birlikte, Normandiya Çıkarmasına ilişkin çok belli belirsiz
istihbarat ulaştırdı. Bütün bu dönem boyunca Ankara’daki İngiliz istihbarat
görevleri, Çiçero’nun İngilizce anlamadığını zannetmekte, kendisini
casusluğundan şüphelenilmeyecek biri olarak görmekteydi.
Elyesa Bazna casusluk yaptığı yıllarda Von Papen’in taktığı kod adının Çiçero
olduğunu bilmiyordu. Hatta, kendisinin Çiçero olduğunu ancak 1950’de, sefarette
belgeleri teslim ettiği Moyzisch’in tüm yargılamaların ardından inzivaya
çekildiği Tirol Alpleri’nde yazdığı anılarından ve yine 1950’de, İngilizlerin
artık bu casusluk olayını açıklamasıyla öğrenebildi.
Elyesa Bazna 1970’te, Münih’te 66 yaşında, yoksul bir gece bekçisi olarak
hayatını kaybetti.
