GÜRCİSTAN’IN TUTARSIZ
POLİTİKALARI BÖLGESEL İŞBİRLİĞİNİ TEHLİKEYE ATIYOR
20 Ocak 2019 tarihinde Gürcistan’ın güneyinde bulunan
Ahilkelek bölgesi Bugaşeni köyünde Mihail Avagyan adında bir Ermeni savaş
suçlusu adına yapılan büstün açılışı gerçekleştirilmiştir. Avagyan, savaşırken
vurularak öldürülmesine kadar geçen zamanda, Dağlık Karabağ savaşı sırasında
Horadiz, Hocalı, Hadrut, Fizuli şehirlerinde Türk sivillere yönelik
katliamlardan bizzat sorumlu olan birisi olduğundan söz konusu açılış
Azerbaycan ve Türkiye’de sert tepkiyle karşılanmıştır. Dikkat çeken bir nokta,
bu büst 22 yıl önce köydeki anıta dikilmiştir; ancak yakın zamanda Cevaheti
Ermenilerince tekrar onarılmıştır.
Bu açılış, Cevaheti Ermenilerinin Gürcistan’ın
çıkarlarına aykırı bir tutum sergilediği ilk örnek değildir.[1] Cevaheti Ermenileri Gürcistan’ın
bağımsızlığından bu yana geçen zamanda aktif bir şekilde ayrılıkçı eylemlerin
odağı olmuşlardır. Ancak yakın zamanda Cevaheti Ermeniler Gürcistan hukukuna
aykırı bir şekilde Ermenistan pasaportu da almaya başlamışladır. Hem Gürcistan
hem de Rusya’da nüfusu bulunan Cevaheti Ermenileri çok daha fazla özyönetim
hakkı, Ermeniceye bölgesel dil statüsü verilmesi, Ermeni kiliselerinin
kendilerine geri verilmesi, hatta Samtskhe-Cevaheti bölgesinde bir
“silahsızlandırılmış bölge”nin tesis edilmesi ve son olarak kendilerine çifte
vatandaşlık hakkı verilmesi gibi taleplerle gündeme gelmişlerdir.
Bu açılış ile ilgili olarak ikinci endişe verici nokta
ise söz konusu açılışın zamanlaması ile ilgilidir. 20 Ocak tarihi, 1990 yılında
Bakü’de sivil halka yönelik katliam sonucu yüzlerce Azerbaycan Türk’ünün
katledilmesi ile sonuçlanan olayların gerçekleştiği gün olması nedeniyle
Azerbaycan için bir matem günüdür. Nitekim Avegyan’ın büstünün açılışının aynı
tarihte yapılması da Azerbaycan Türklerine yönelik bu toplu katliamın anmasına
gölge düşürme girişimidir. Daha da endişe verici olan ise anıt açılışına
Gürcistan iktidar partisinden iki milletvekilinin, Ermenistan’ın Tiflis
büyükelçisi ile birlikte katılmış olmasıdır. Bu “törensel” açılışa ait
görüntülerde, büstün yanında, Ermenistan bayrağının da dalgalandığı rahatlıkla
görülebilmektedir.[2] Bu yalnızca, geçmişte ayrılıkçı talepleri
ile bilinen Gürcistan bu bölgesinde Ermenistan bayrağı dalgalandırarak yapılmış
ve Gürcistan halkını provoke etme girişimi değildir; bu aynı zamanda
Gürcistan’ın komşuları Azerbaycan ve Türkiye ile aralarındaki Güney Kafkasya’da
üçlü işbirliği mekanizmaları açısından da endişe verici bir gelişmedir.
Bu açılışın, radikal Ermenilerin Gürcistan ile
Azerbaycan ve Türkiye arasındaki ilişkileri bozmaya dönük girişimlerinden
birisi olması ihtimali göz ardı edilemez. Bu tür girişimler şüphesiz radikal
Ermenilerin geçmişte sivillere karşı işledikleri suçları örtmesine yönelik
çabalardır; ancak bu eylemler bölgesel ilişkilerde etkin bir şekilde yürütülen
işbirliği mekanizmalarını da sabote etme amacı taşımaktadır. Ancak, bu
girişimler, ancak eğer Gürcistan’da karar vericilerin ayrılıkçılık ve terörizm
karşısında tutarlı bir politikası bulunmuyor ise başarılı olabilecektir.
Gürcistan’ın bu ülkede bulunan Müslüman azınlıklara yönelik politikası en açık
ifadeyle muğlaktır. Gürcistan’ın yeni seçilmiş Cumhurbaşkanı Salome
Zurabişvili’nin seçimlerden önce “Türklere” atıfla yaptığı açıklamalar
verilebilecek örneklerden yalnızca birisidir. Bir ülkenin yönetimi ise seçim
kampanyası yönetmekten farklıdır. Nitekim Türkiye ve Azerbaycan, Gürcistan’ın
yeni liderlerinin bölgesel işbirliğinin geliştirilmesi konusundaki
kararlılığını –eğer bu işbirliği aşırıcı söylemler ve ayrılıkçılığa kurban
edilmezse- görmeyi heyecanla beklemektedir. Ayrıca, önceki yazılarımızda da
dikkat çektiğimiz gibi, Gürcistan için tehlike ciddidir. Ancak bu defa söz
konusu hatalı davranışın sorumluluğu yalnızca Ermenilerin omuzlarında değildir.
Gürcistan da, Ermeni propagandası karşısındaki bu kayıtsızlık ve hatta verilen
destekten sorumludur.
[1] Aslan Yavuz Şir, “A New Era Between Armenia and
Georgia? Or New Tensions?” AVİM,
26.12.2019, https://avim.org.tr/en/Yorum/A-NEW-ERA-BETWEEN-ARMENIA-AND-GEORGIA-OR-NEW-TENSIONS.
[2] “Mikheil Avagyan Monument opened in
Samtskhe-Javakheti,” (Georgian) Maestro
Television Youtube Channel, Jan 24, 2019, https://www.youtube.com/watch?v=-QuTzjTxVw4.
