İngiltere ordusu, psikolojik savaş araştırması için
yönünü üniversitelere çevirdi
Cambridge’in 70 milyon sterlinlik Savunma
Bakanlığı fonuyla ortakların arasında listelendiği, belgelerde yer aldı.
Cambridge tarafından açıklanan belgeler Savunma
Bakanlığı’nın, davranışları manipüle etmek için yeni yollar arayışı içinde
olduğunu ortaya çıkardı.
Sızan belgelere göre İngiliz ordusu, yeni
psikolojik savaş ve davranışsal manipülasyon tekniklerini araştırmak üzere
felsefecileri, psikologları ve din bilginlerini işe alıyor. Cambridge
Üniversitesi, Beşeri ve Sosyal Bilimler Araştırma Gücü (HSSRC) olarak bilinen
ve “psikolojik harekatlar” da dahil olmak üzere; güzel sanatlar, beşeri
bilimler ve sosyal bilimlerin ordu ve güvenlik stratejilerini nasıl
şekillendirebileceğini ele alan bir proje kapsamında, yaklaşık 70 milyon
Sterlin fon sağlanan bir ortak olmayı talep ettiği için, Savunma Bakanlığı’na
bağlı Savunma Bilimi ve Teknoloji Laboratuvarı (DSTL) yetkilileri tarafından
listeye alınan kurumlar arasındaydı. Üniversitenin sözcülerinden biri, bu
talebin sonra geri çekildiğini söyledi. Bu projenin diğer ortak adayları da
-yine sonradan vazgeçen- Lancaster Üniversitesi ve savunma sanayisi şirketleri
BAE Systems ile QinetiQ idi.
İnternet üzerinden yayınlanan ve potansiyel
üstlenicilere yönelik hazırlanmış bir slayt gösterisindeki Savunma Bilimi ve
Teknoloji Laboratuvarı (DSTL) araştırma öncelikleri listesinde, “bilginin hedeflendirilmiş
manipülasyonu” ve “askeri, askeri olmayan, aleni ve gizli tüm ulusal imkan ve
kabiliyetlerin koordineli bir biçimde kullanılması” da dahil olmak üzere “insan
davranışını anlama ve etkileme”ye yer verildi.
Program kapsamındaki araştırma alanlarını da
detaylandıran Cambridge Üniversitesi’nin sızan belgeleri, ilkin öğrenci
gazetesi Varsity tarafından haber yapıldı. Bu belgelere göre ordu, askeri mücadelenin
yanı sıra “istihbarat faaliyetlerini ve geçişini, savunma angajmanını ve
stratejik bağlantıları” ilerletmek istiyor. Ayrıca “(asker ve sivil) halkımızın
ilgisi, esenliği, gönenci ve psikolojik sağlamlığını yükseltmek için savunma
alanında görev yapanlarla İngiltere halkının iletişimi ve haberleşmesini” de
geliştirmeyi istiyor. Belgelere göre bu araştırma, “uygun faaliyetlerin
planlanması adına bilgi edinmek amacıyla kitle analizine olanak sağlamak, bu faaliyetlerin
eşzamanlı iletimi ve bu faaliyetlerin etkililiğini ölçümlemek için,
uygulanabilir fikirlerin, araçların, teknik ve usullerin sınanması, geliştirilmesi
ve onaylanması”nı içerecektir. Savunma Bilimi ve Teknoloji Laboratuvarı’nın
(DSTL) bir sözcüsü, “bilginin hedeflendirilmiş manipülasyonu”na yönelik
araştırmanın, “denizaşırı ülkelerde kitlesel iletişim ve İngiltere’nin
çıkarlarını tehdit eden düşmanları caydırma” odaklı olduğunu söyledi. Sözcü, bu
araştırmanın hedef kitlelerin askeri haberleşmeye uygun hale gelmesi için
adaptasyonu amacı taşıdığını söyledi ve ekledi: “DSTL’nin tüm araştırmaları,
etik ve yasal kurallara uymaktadır.”
Cambridge öğretim görevlileri, Beşeri ve Sosyal
Bilimler Araştırma Gücü (HSSRC) teklifleri kapsamında, başlangıçta
üniversitenin Güzel Sanatlar, Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Merkezi
(CRASSH) içerisinde yer alacak ve Frazer-Nash Ulusal Güvenlik Danışmanlığı’yla ortaklaşa
kurulacak bir araştırma merkezi önerisinde bulundular. Bu araştırma merkezi 12
ay içerisinde de, Stratejik Gelecek Merkezi adı altında “bunun uzun vadede
fayda sağlayan bir program yönetimi danışmanlığına dönüşme imkanını araştırmak
amacıyla” üniversite içerisindeki bağımsız bir merkez haline gelecekti. Bu
merkez dört yıl boyunca alacağı 6.9 milyon Sterlinlik bir ön ödenekle, Savunma
Bakanlığı’nın bütçesini nerelere kullanacağı konusunda karar vermesine de
yardımcı olacaktı. “Araştırma finansmanı için açık rekabet çağrılarının
yönetimi de buna dahildi.” Üniversite yöneticileri, esas fon ödeneğinin “kayda
değer bir artı” sağlamasının yanında, kendi akademisyenlerinin araştırma
çalışmaları için 20 milyon Sterlinlik bir ek ödenek daha almayı bekliyorlardı. En
yüksek derecedeki güvenlik erişimine sahip olan Frazer-Nash ile bir ortaklık
kurmak, Cambridge Üniversitesi’nin “gizli derecedeki güvenlik projeleri”nin
üstesinden gelmesi için bir çerçeve
oluşturmasının yanı sıra, üniversitenin savunma
sanayisine ulaşmasını da sağlayacaktı. Sızan belgeler, Cambridge
Üniversitesi’nin halihazırda da Savunma Bakanlığı, Savunma Bilimi ve Teknoloji
Laboratuvarı ve Frazer-Nash ile ilişkileri olduğunu ortaya koydu. Fakat
ilişkilerin mahiyeti net değildi. Mimarlık, psikiyatri, sinirbilim ve sosyoloji
gibi disiplinlerdeki uzmanların da dahil olduğu Cambridge Üniversitesi’ndeki onlarca
akademisyen, üniversitenin bu teklifi ile bağlantılı oldukları kaydedildi. Bu
proje, Güzel Sanatlar, Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Merkezi (CRASSH)
Direktörü Profesör Steven Connor tarafından yönetilecekti.
Cambridge Fakülteler Genel Kurulu, üniversitenin
Araştırma Ofisi Başkanı Dr. Peter Hedges’in hazırladığı bir sunumun,
üniversitenin rektör yardımcısı tarafından yapılmasından sonra, Haziran 2018’de
fon teklifini onayladı. Kurul üyelerine Cambridge’in geçmişte benzer fırsatları
değerlendirmediği için eleştirildiği ve bu fırsatın kendilerine savunma
araştırmalarını ve politika yapıcıları etkileme olanağı sağlayacağı söylendi. Belgeler,
projeye dahil olması muhtemel fakülte başkanlarının (özellikle birçoğu da
araştırma fonu sağlamakta güçlük çekilen alanlar olduğundan) destekleyici bir
tutum içerisinde olduklarını gösterdi. Özellikle güzel sanatlar ve beşeri
bilimler alanları, büyük araştırma yatırımlarından genellikle yararlanamaz.
Bir Cambridge sözcüsü, üniversitenin artık
Beşeri ve Sosyal Bilimler Araştırma Gücü (HSSRC) ihalesi için teklif
vermediğini fakat neden bu denli geç bir aşamada çekilmeye karar verdiğiyle
ilgilidetayları paylaşamadığını söyledi. Cambridge’te Bilim Tarihi ve Felsefesi
Profesörü olan Simon Schaffer, üniversitenin teklifini çekmesinden memnuniyet
duyduğunu fakat konunun üniversitede geniş ölçüde tartışılmamasını kaygı verici
bulduğunu söyledi. Schaffer özellikle de belgelerdeki, “üniversitenin Savunma Bakanlığı’yla
işbirliği yapmasının neden olacağı itibar kaybı risklerinin yine HSSRC fonundan
karşılanacak bir iletişim kampanyasıyla telafi edilebileceği” önerisinden
kaygılıydı.
Schaffer, “Şimdi çok bilimsel konuşmak istemem
ama insanların görüş ve düşüncelerini askeri amaçlarla değiştirmek üzere
düzenlenmiş bir programın, bütçesinin bir bölümünü insanların (üniversite hakkındaki)
görüş ve düşüncelerini değiştirmek için kullanacak olması çok çarpıcı. Ve
böylelikle onlar, insanların görüş ve düşüncelerinin değiştirilmesine karşı
çıkmayacaklardı. Burada neler olup bittiğini görüyor musunuz? Bir propaganda
sarmalı. Ve bu doğru değil.” dedi.
Savunma Bilimi ve Teknoloji Laboratuvarı (DSTL)
ise, Beşeri ve Sosyal Bilimler Araştırma Gücü (HSSRC) için mevcut fonlamada bir
iletişim kampanyası (PR) bütçesinin bulunmadığını bildirdi.
Çeviri: Sabriye Aşır
Çeviri kaynağı yazı: “UK military turns to
universities to research psychological warfare”, The Guardian 13 Mart 2019,
Damien Gayle
