Krizin
merkezindeki Brunson neyle suçlanıyor ?
KENDİSİ İzmir Konak’ta Mimar
Sinan Mahallesi’nde yıllardır oturduğu apartman dairesinde mahkeme kararıyla ev
hapsinde tutuluyor. Apartmanın kapısında düzenli olarak polisler nöbet tutuyor.
Evinde bile olsa tutukluluk
halinin devam ediyor oluşu, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkileri tarihinin en
büyük krizlerinden birine sokmuş bulunuyor.
İçinde bulunduğu durum ABD
Başkanı ve Başkan Yardımcısı’nın tweet mesajlarına, Türkiye’ye ültimatom tonu
taşıyan açıklamalarına konu oluyor. Türkiye Cumhurbaşkanı da konuşmalarında ona
değiniyor; örneğin, daha geçen cumartesi günü “PKK’yla,
FETÖ ile ilişkisi olan buradaki bir papaz” diye söz etti
kendisinden.
ABD yönetiminin kendisinin
tutuklanmasında rol oynadıkları gerekçesiyle bir NATO müttefiki ülkenin iki
bakanı için yaptırım kararı alması bile NATO tarihinde muhtemelen bir ilki
oluşturuyor.
Onunla ilgili gelişmeler kur
üzerinde baskı yarattığı için ekonomiyi de yakından etkiliyor. Örneğin, Beyaz
Saray’ın Türk bakanlara yaptırım uygulanacağını açıkladığı 1 Ağustos günü Türk
Lirası tarihi bir rekor kırdı, dolar 5 TL’nin üstüne çıktı.
Güne onun haberleriyle
başlıyoruz. Gazetelerde, televizyon ekranlarında her gün karşımızda beliriyor.
Özetle, onunla yatıyor, onunla kalkıyoruz.
*
Peki bu rahip Türkiye ile ABD’nin
arasını bu ölçüde açacak ne yaptı? Daha doğrusu, bu krize yol açan hangi
suçlamalar yöneltiliyor kendisine?
Bu
soruların yanıtlarını İzmir Cumhuriyet Savcısı Berkant
Karakaya’nın Andrew
Brunson hakkında hazırladığı iddianamede arayabiliriz. Brunson’ın
9 Aralık 2016 tarihinde tutuklandığını, buna karşılık iddianamenin 5 Mart 2018
tarihini taşıdığını dikkate alırsak, soruşturmanın tamamlanıp suçlamaların
metne dökülmesi 15 ay almış.
İddianamede
kilit rolü gizli tanıklar oynuyor; özellikle de ‘Dua’ isimli
gizli tanık… Bir de ‘Göktaşı’ adındaki
gizli tanık var. Ayrıca, ‘Ateş’ adındaki
üçüncü bir gizli tanığın ifadelerine yer veriliyor. Toplam 52 sayfadan oluşan
iddianamede ‘Dua’nın
anlatımları 15 sayfa tutuyor. ‘Dua’nın savcılığa verdiği bir CD ve USB bellek
de deliller arasında yer alıyor.
Doğrudan açık kimlikleriyle
tanıklık yapıp Brunson aleyhinde
ifade verenler de var. Rahibin başında bulunduğu İzmir’deki Diriliş Kilisesi’ne
bir dönem devam eden ya da İzmir’deki Hıristiyan cemaat içinden kendisini
tanıyan Murat Candanbağlan, Güven Dilşen ve Levent Kalkan bu
tanıklar arasında sayılabilir. Bunlara ek olarak, bir adam öldürme dosyasından
dolayı cezaevinde bulunduğunu söyleyen Tarık
Üçüncü adındaki şahsın suçlamaları da özellikle dikkat
çekiyor.
*
Brunson, öncelikle Türkiye’deki bir “illegal
yapılanma”nın mensubu olmakla suçlanıyor. Bu, iddianameye göre “Ülkemizin birkaç
parçaya bölünmesini, bir kısmının PKK idaresine, bir kısmının ise FETÖ/PDY
silahlı terör örgütüne verilmesini, uzun vadede ülkemiz insanlarından belli
etnik kökene sahip olanların Hıristiyanlaştırılmasını araç kılmak suretiyle
bölmeyi ve ayrıştırmayı amaçlayan bir yapılanma”.
Suçlamaya bakılırsa, söz konusu
yapılanma Kürt vatandaşlarımızı Hıristiyanlaştırmak suretiyle bu hedefine
ulaşmayı tasarlıyor.
İddianameye göre, Brunson’un
‘Evanjelist kilise pastörü’ kimliği aslında bir “maske”. Brunson,
“daha çok
istihbarat ve psikolojik savaş doktrini ile hareket eden gayrinizami harp
elemanı gibi hareket ediyor”. Bu yapılanma, “özel eğitim almış
asker ve istihbarat geçmişi olan kişilerden” oluşuyor
savcının ortaya attığı sava göre.
*
Savcılık makamı, Brunson için
15 Temmuz’dan sonra birçok davada karşımıza çıkan çoklu suçlama kalıbına
başvuruyor. Sanık, hem FETÖ/PDY hem de PKK ile ilişkilendiriliyor. İddianameye
göre “Kendisinin mensubu
olduğu gizli yapılanma ile FETÖ/PDY ve PKK aynı strateji kapsamında faaliyet
gösteriyor”. Brunson,
bu örgütlerin üyesi olmamakla birlikte üst düzey mensupları ile görüşmeler
yaparak, ‘bu örgütlerin
amaçları doğrultusunda çalışma yürütmekle’ suçlanıyor.
ABD’li rahibin iki suçtan
cezalandırılması isteniyor. Birincisi, “Devletin
güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından, niteliği itibarıyla,
gizli kalması gereken bilgileri, siyasal veya askerî casusluk maksadıyla temin
etmek”, yani siyasal ve askeri casusluk suçu (TCK 328/1).
İkincisi ise “Terör
örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek” (TCK
220/6 ve 314/2).
Bu girişten sonra yarın ‘maklube’
yemeği tarifinin delil olarak değerlendirilmesi de dahil olmak üzere iddianameyi
daha detaylı bir şekilde ele alabiliriz.
