Konuya katkı yapan sayın Yavuz Dedegil ve sayın Hasan Arsan beylera teşekkür ederim.
Sayın Dedegil Ülkemizde eğitimin sözde MİLLİ olarak tanımlanmasının yanıltıcı olduğunu Amerika- Türkiye arasında 1946’da imzalanan, 1950 yılında yürürlüğe giren EĞİTİM ANLAŞMASINI hatırlatmış.
Bir devletin eğitim sisteminde karar alma yetkisini bir başka devletle paylaşması ve de eğitim sistemini teslim etmiş olması ancak sömürge olan ülkelerde olur. Bilindiği gibi eğitim bir ülkenin bilimde, kültürde, çağdaşlıkta kalkınmasının temel öncüsüdür. Eğer bu gelişmeye, ekonomik zenginliğe, biilimde ilerlemeye temel olan eğitimi bir başka devlete teslim ederseniz, ancak bu devletin izin verdiği kadar gelişebilirsiniz.
Konuyu daha anlaşılır kılmak için;
OLTADAKİ BALIK TÜRKİYE;
ABD başkanı Eisenhower, Ortadoğu için yeni doktrin oluşturmak ve Türkiye’ye güç sağlamak istiyordu. Petrol zengini ünlü Rockefeller ailesinden Nelson Rockefeller Eisenhower’a 1956’da mektup yazdı ve Türkiye için şöyle söyledi: “Oltadaki balığın yeme ihtiyacı yoktur.” ‘1950’li yıllarda ABD Kongresi’nde Marshall Planı çerçevesinde bazı üyeler komünizme karşı direnen Türkiye’ye yapılan yardımların artırılmasını ısrarla istiyorlardı. Bunları dinleyen dönemin Dışişleri Bakanı John Foster Dallas, üyelere hiçbir şey anlamadıklarını söyleyip bir örnek veriyordu. Bir kişi nehire balık avlamaya giderken oltasına bir yem koyar. Oltaya takılan balığa yeniden yem vermenin anlamı yoktur. Eğer balık oltadan kurtulmak isterse siz de çubuğu sallayarak balığın hem kurtulmasını önlersiniz, hem de boğazının parçalanmasına yardımcı olursunuz. Yok eğer balık uslu durup problem yaratmıyorsa siz de yaşaması için arada bir yem verebilirsiniz. İşte Türkiye bizim için oltaya takılan bir balıktır. Sürekli yem vermeye gerek yoktur. Türkiye bizden kurtulmak isterse olta ile boğazının parçalanmasını sağlarız. Yok eğer uslu durursa biz de ona yaşaması için gerekli olduğu ölçüde ve bizim çıkarlarımıza hizmet edecek şekilde yardımcı oluruz.’’
ABD ile yapılmış olan EĞİTİM ANLAŞMASININ 5.maddesi aşağıya alınmıştır. Marshall yardımı ile teslim alınmış olan Türkiye bu teslimiyeti “Eğitim anlaşması” ile perçinlemiştir. Bu anlaşma devam ettiği sürece Türkiye ancak ABD’nin izin verdiği kadar gelişebilecektir. Bu anlaşma imzalandığında iktidarda bulunanlar;
Cumhurbaşkanı İsmet İnönü
Başbakan Şemsettin Günaltay (Din- Felsefe- Tarih bilgini)
Milli Eğitim bakanı Hasan Tahsin Banguoğlu
Anlaşmayı imzalayan ; Faik Zihni Akdur – Türkiye Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı. (hernedense böylesi önemli bir anlaşmayı başbakan Günaltay ve MEB banguoğlu imzalamaktan kaçınmışlar ve bu anlaşma Türkiye Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Faik Zihni Akdur tarafından imzalanmıştır.)
***
U.S.T. 603
TURKEY – U. S. EDUCATIONAL COMMISSION
TIAS 2111 – 1 U.S.T. 603
December 27, 1949, Date-Signed
March 21, 1950, Date-In-Force
Türkiye’de Birleşik Devletler Eğitim Komisyonu
Amerika Birlesik Devletleri Hukumeti ile Turkiye Cumhuriyeti Hukumeti arasinda 27 Subat 1946 tarihinde Kahire’de imza edilen Anlasma geregince temin edilen paralarin kullanilmasina dair Amerika Birlesik Devletleri Hukumeti ile Turkiye Cumhuriyeti Hukumeti arasinda ANLASMA
Madde 5
Komisyon, dordu Amerika Birlesik Devletleri vatandasi ve dordu Turkiye Cumburiyeti vatandasi olmak uzere sekiz azadan mutesekkil bulunacaktir. Bunlara ilaveten Amerika Birlesik Devletlerinin Turkiye’deki diplomatik heyetinin basi (ki asagida “Misyon Sefi” ismile anilacaktir) Komisyonun fahri Baskani olacaktir. Misyon Sefi Komisyonda reylerin tesavisi halinde kat’i reyi verecek ve Komisyon Baskanini tayin edecektir. Baskan, Komisyonun fiili azasi sifatile rey hakkini haiz bulunacaktir. Misyon Sefi, en az ikisi Amerika Birlesik Devletlerinin Turkiye’deki Hariciye teskilatinin muvazzaf memurlarindan olmak uzere, Komisyondaki Birlesik Devletler vatandaslarini tayin ve tebdil etmek selahiyetini haiz olacaktir. Turkiye Cumhuriyeti Hukumeti Komisyondaki Turkiye vatandaslarini tayin ve tebdil selahiyetini haiz bulunacaktir. (https://tr.wikisource.org/wiki/T%C3%BCrkiye%27de_Birle%C5%9Fik_Devletler_E%C4%9Fitim_Komisyonu)
Naci Kaptan
