TARİH /// Hami Fiskeci : 1.Meşrutiyet ve sonuçları !!!

Hami Fiskeci : 1.Meşrutiyet ve sonuçları !!!

12 Aralık 2025

***

Sebepler ve sonuçları bu gün bile tartışılan son derece önemli bir konu…

Bugün bile hala bunun sonuçlarını yaşıyoruz…

İşte çarpıcı bir örnek!

İngiliz tarihçi Prof. Dr. Arnold Toynbee’nin de ifadesiyle;
“Bugün dahi uykuda olduğu, fakat uyanacak olursa İslam’ın birleştirici ve kaynaştırıcı özelliği nedeniyle hesaplanamayacak derecede psikolojik tesirler yapacağı bilinen 2.Abdülhamid’in Panislamist siyaseti,
başta İngiltere olmak üzere diğer Avrupa Devletleri’ni ve Rusya’yı endişeye düşürmüştür.
Zira o dönemde Avrupa Devletleri’nin ve Rusya’nın sömürgesi altında yaklaşık 250 milyon Müslüman yaşamaktaydı.”

2.Abdülhamid Han, bu siyasetini yürütebilmek için, 1876 yılında ilan edilen, 1.Meşrutiyet ile hazırlanan Kanuni Esasi’ye 4.Madde olarak:
“Zatı Hazreti Padişahi Hasbel Hilafe Dini İslam’ın hamisidir.” Yani “Padişah, Halifeliği sebebiyle İslam dininin koruyucusudur” maddesini yazdırmıştır…

Bu madde bu gün bile dünyada ekonomik, askeri ve sosyal dengeleri değiştirebilecek bir konu…

Hilafet…

1876 yılında ilan edilen 1. Meşrutiyet’in önemli belgelerinden biri olan Kanuni Esasi, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde önemli bir dönüm noktasıdır.

Bu belgede yer alan 4. madde,
“Zatı Hazreti Padişahi Hasbel Hilafe Dini İslam’ın hamisidir” ifadesiyle, padişahın Halifeliği sebebiyle İslam Dini’nin koruyucusu olduğunu vurgulamaktadır.

Bu maddenin o gün de, bu gün de siyasi sonuçları oldukça önemlidir:
Bu madde, padişahın sadece siyasi değil, aynı zamanda dini bir lider olduğunu da vurgulamaktadır.
Bu, padişahın otoritesini güçlendirmiş ve onu İslam dünyasının lideri konumuna getirmiştir.

Daha önemli bir detay…

Osmanlı’da İslam’ın devlet dini olarak kabulü, Kanuni Esasi’nin 4. maddesi, İslam’ın devlet dini olarak kabul edildiğini ve padişahın bu dinin koruyucusu olduğunu belirtmektedir.
Bu, Osmanlı İmparatorluğu’nun İslam devletinin bir parçası olduğunu vurgulamaktadır.

Bu madde, Hilafet kurumunun önemini artırmış ve padişahın Halifeliği sebebiyle, İslam dünyasının lideri olduğunu vurgulamıştır.
Bu, Osmanlı İmparatorluğu’nun İslam dünyasındaki etkisini artırmıştır.

Kanuni Esasi’nin 4. maddesi, padişahın dini rolüne vurgu yaparak, siyasi istikrarı sağlamak amacıyla kullanılmıştır.
Bu, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde istikrarı sağlamak için önemli bir adım olmuştur.

Ancak İngilizler ve Yahudiler bu etkiyi kırmak için çeşitli dini kuruluşları destekleyerek islam birliğinin kurulmaması için, ellerinden gelen bütün gayretleri göstermişlerdir.

İslam ülkelerinde Osmanlı işgalci, sömürgeci ve baskıcı bir idare gösterilerek isyana ve parçalanmaya zemin hazırlanmıştır.

Ve nihayetinde Sultan 2.Abdülhamid’in yönetimden uzaklaştırılarak ülkenin parçalanmasına ve işgaline dair bütün çalışmalar bitirilmiştir…

Ve işgal…

Bu, Osmanlı İmparatorluğu’nun sonunu getiren önemli bir dönüm noktası olmuştur..