ABD’den Türkiye’ye 8 şart iddiası
ABD Başkanı Trump’ın
Mart ayından bu yana Çin’e yönelik başlattığı ticaret savaşı, akabinde Mayıs
ayında İran’a Ağustos ayı itibariyle yaptırımlara başlayacağını ilan etmesi,
son dönemde Türkiye, Rusya ve Kuzey Kore’yi de ‘yaptırım uygulanan ve
uygulanacak ülkeler listesine eklemesi söz konusu ülkelerde ekonomik dengeleri
altüst etti. ABD’nin yaptırım hamlesinin en fazla vurduğu ülkeler İran ve
Türkiye oldu.
İran’ın para birimi riyal tepetaklak olurken, TL
yılbaşından bu yana dolara karşı yüzde 50’den fazla değer kaybetti. İran,
‘resmi kur ile serbest piyasa kuru’nu ayırarak, yola devam ederken, Türkiye
dalgalı kur rejiminin etkisiyle görülmemiş bir şokla 2001 yılından bu yana
karşılaştı.
Türkiye devalüasyonda ilk sırada
ABD Doları, Cuma günü önce uluslararası, ardından iç
piyasalarda 6.80’i, Euro ise 8.0’ı aştı. Böylece yılbaşından bu yana TL’deki
kayıp dolarda yüzde 80’i, Euro’da ise yüzde 75’i yükseldi.
Lira 2001 krizinden bu yana ilk kez bu denli sarsıldı.
Böylece TL, para biriminin değer kaybında gelişmekte olan ülkeler arasında
Arjantin’i geçerek, ilk sıraya yükseldi. İç piyasalardaki düşüşte ABD Başkanı
Trump’ın Cuma günü attığı tweet’teki “Türk lirası, çok güçlü dolarımız
karşısında hızla düşüyor. Türkiye’den gelen çelik ve alüminyum üzerindeki
gümrük vergilerinin ikiye katlanmasına onay verdim! Alüminyumda bu oran artık
yüzde 20, çelikte de yüzde 50. Türkiye ile ilişkilerimiz bu dönemde iyi değil!”
ifadesi etkili oldu.
Rusya-ABD kapışması
ABD sadece Türkiye, İran ve Kuzey Kore’yi değil süper
güç Rusya’yı da rahatsız etmekten geri kalmıyor. ABD’de bir grup senatör
tarafından geçen hafta sunulan yaptırım tasarısıyla, Suriye ve Ukrayna’daki
faaliyetleri ile 2016’daki başkanlık seçimlerine müdahale ettiği gerekçesiyle
Rusya’ya yönelik yaptırımların genişletilmesi planlanıyor.
Öte yandan, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından bu hafta
yapılan açıklamada, eski Rus ajanı Sergey Skripal ve kızının İngiltere’de
zehirlenmesi nedeniyle Moskova’ya uygulanacak bazı yeni yaptırımların 22
Ağustos’ta yürürlüğe gireceği bildirilmişti. Açıklamada, söz konusu yeni
yaptırımlar kapsamında ilk etapta Rusya’nın ihracatının ve finansman erişiminin
kısıtlandığı belirtilirken, Rusya’nın gelecekte kimyasal silah kullanmayacağına
dair garanti vermemesi halinde Rus hava yolu şirketi Aeroflot’un ABD’ye
uçuşlarının engellenmesi, bankacılık faaliyetleri ve döviz kullanımı da dahil
olmak üzere çok sayıda ek yaptırımın devreye gireceği duyurulmuştu.
Gelişmeleri değerlendiren Rusya Başbakanı Dimitriy
Medvedev, “Eğer bankacılık faaliyetlerine veya döviz hareketlerine
engellemeler getirilirse bunu, ekonomik bir savaş ilanı olarak
değerlendireceğiz. ABD’nin bu adımına mevcut tüm ekonomik ve siyasi adımlarla
karşılık verilmelidir” dedi.
ABD, Türkiye’ye 8 şart koştu!
Yaptırım konulmaması için İran’a 3 şart dayatan ABD’nin
NATO müttefiki Türkiye’ye 8 şart dayatması dikkat çekiyor.
İşte Washington adeta Türkiye’nin tapusunu istediği o şartlar:
1. Papaz Brunson dahil 15
Temmuz darbe girişiminde rol alan 20 ajanın ivedi serbest bırakılması. ABD,
Özellikle Brunson’ın tahliyesi için 15 Ağustos Çarşamba gününe kadar Ankara’ya
süre verdi.
2. Türkiye’nin İran’a
kapsamlı ambargo uygulaması.
3. Rusya’dan S400 satın
alınmaması.
4. Ankara’nın Kudüs
politikasını gözden geçirmesi.
5. Kıbrıs Adası etrafında
doğalgaz ve petrol aramaktan vazgeçmesi.
6. Halkbank’a kesilecek
cezaya razı olunması.
7. Ankara’nın Fetullah
Gülen’in iadesini talep eden dosyayı kapatması.
8. Türkiye’nin sahip
olduğu kritik madenlerde ruhsatların Amerikan şirketlerine verilmesi.
